Kontakt Adresy i wykazy Ogłoszenia Praca Sprawy A-Z
ZUW Szczecin - Dla przedsiębiorców - Gospodarka wodna - Zasady sporządzania analizy ryzyka - dla stref ochronnych

2019-04-11

Zasady sporządzania analizy ryzyka - dla stref ochronnych

Informacje dot. sporządzania Analiz ryzyka przez właścicieli ujęć wody, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm.), które wg ustawy mają na celu:

  1. Zarządzanie zasobami wodnymi służące zaspakajaniu potrzeb ludności i gospodarki oraz ochronie wód i środowiska wodnego związanymi z tymi zasobami, w szczególności w zakresie: zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody dla ludności (art. 10 pkt. 1), ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją (art. 10 pkt 3) oraz
  2. Zapewnienie odpowiedniej jakości wód ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości a także ochronie zasobów wodnych – ustanawianie stref ochronnych ujęć wody (art. 120 pkt. 1 ww. ustawy).

Zasady przekazywania wojewodzie Analiz ryzyka, które wynikają z następujących przepisów:

  1. Strefy ochronne ujęć w zakresie jednocześnie ustanawianego terenu ochrony bezpośredniej i terenu ochrony pośredniej ustanawia właściwy wojewoda w drodze prawa miejscowego (art. 135 ust. 1 pkt. 2).
  2. Teren ochrony pośredniej ujęcia obejmuje obszar zasilania ujęcia wody (art. 122).
  3. Teren ochrony pośredniej ujęcia wód podziemnych wyznacza się na podstawie ustaleń zawartych w dokumentacji hydrogeologicznej tego ujęcia. Jeżeli czas przepływu wód od granicy obszaru zasilania do ujęcia jest dłuższy niż 25 lat, to teren ochrony pośredniej ujęcia wód podziemnych wyznacza się z uwzględnieniem obszaru wyznaczonego 25-letnim czasem wymiany wód w warstwie wodonośnej (art. 123 ust. 1 i 2).
  4. Strefy ochronne obejmujące jednocześnie teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia się na wniosek właściciela ujęcia (art. 133 ust. 2 pkt 1) lub z urzędu, jeżeli właściciel nie złożył wniosku, a z przeprowadzonej przez niego i przedstawionej wojewodzie Analizy ryzyka wynika potrzeba jej ustanowienia (art. 133 ust. 2 pkt 2).
  5. Jednocześnie art. 134 ust. 1 ww. ustawy stwierdza, że strefę ochronną ustanawia się na koszt właściciela.
    Z powyższego wynika, że Analiza ryzyka musi zawierać wszystkie niezbędne informacje do ewentualnego utworzenia strefy ochronnej przez wojewodę. 

I. Wymagania co do treści Analizy ryzyka przedstawione w ww. ustawie (art. 133 ust. 3):

  1. Analiza ryzyka obejmuje ocenę zagrożeń zdrowotnych z uwzględnieniem czynników negatywnie wpływających na jakość ujmowanej wody.
  2. Analizę ryzyka przeprowadza się w oparciu o:
    • 1) Analizy hydrogeologiczne lub hydrologiczne.
      Analizy hydrogeologiczne (hydrologiczne) zawierają istotne informacje dla ujęcia, które nie są zawarte w dokumentacji hydrogeologicznej (hydrologicznej). Z uwagi na merytoryczny zakres tych informacji powinny być sporządzone przez uprawnionego hydrogeologa (lub hydrologa dla ujęć wód powierzchniowych).
    • 2) Dokumentację hydrogeologiczną lub hydrologiczną.
      a) Obowiązkowa zawartość treści dokumentacji hydrogeologicznych określona jest w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji hydrogeologicznej i dokumentacji geologiczno-inżynierskiej z dnia 18 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2033). Większość dokumentacji hydrogeologicznych starszych ujęć powstała w okresie, gdzie obowiązywały inne przepisy w sprawie zawartości tych dokumentów. Właściciel ujęcia powinien zaktualizować swoją dokumentację hydrogeologiczną, aby informacje w niej zawarte były przydatne do współcześnie wymaganych standardów dotyczących ujęcia.
      W dokumentacji hydrogeologicznej, dla określonych warunków eksploatacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami określa się potrzebę ustanowienia stref ochronnych, ustala się zakres obszaru zasilania ujęcia, obszaru spływu wód do ujęcia, granicę zasilania ujęcia wyznaczonego 25-letnim czasem dopływu wód do ujęcia lateralnie i czas dopływu wód w pionie, granice 25-letniego czasu wymiany wód w warstwie wodonośnej(jeżeli jest potrzeba).
      b) Do opracowanej Analizy ryzyka należy załączyć kopie decyzji zatwierdzającej dokumentację hydrogeologiczną i jej dodatki (aneksy).
    • 3) Analizę identyfikacji zagrożeń wynikającej ze sposobu zagospodarowania terenu.
      a) Zakres terenu, o którym mowa, w szczególności, dla ujęć wód podziemnych, powinien wynikać wprost z dokumentacji hydrogeologicznej, co wynika z art. 123 ww. ustawy Prawo wodne. 
      W razie stwierdzenia, w dokumentacji hydrogeologicznej, że nie ma potrzeby wyznaczania strefy pośredniej dla ujęcia, teren gdzie będą identyfikowane zagrożenia powinien ustalić hydrogeolog w Analizie hydrogeologicznej. 
      b) W przypadku braku w dokumentacji hydrogeologicznej treści wyżej wymienionych w punkcie I.2.2) należy dokumentację dostosować do obowiązujących przepisów i wówczas przyjąć zakres terenu badanego w Analizie ryzyka na podstawie danych z uzupełnionej dokumentacji hydrogeologicznej.
      c) W wyjątkowych przypadkach, w celu uproszczenia, można dopuścić, że, jeżeli budowa hydrogeologiczna jest jednoznacznie wskazująca na brak zagrożeń dla warstwy wodonośnej i nie ma innych przesłanek np. w postaci nieprawidłowych wyników badań wody, uprawniony hydrogeolog powinien przedstawić w Analizie hydrogeologicznej zakres terenu do objęcia analizą ryzyka i uzasadnić to.
    • 4) Wyniki badań jakości ujmowanej wody.
      a) Wyniki badania jakości wody surowej (w razie potrzeby wody uzdatnionej) dla ujęć, powinny być wykonywane i analizowane zgodnie z przepisami dotyczącymi funkcjonowania ujęcia.
      W przypadku ujęć dostarczających więcej niż 1000 m3 wody na rok, Analizę ryzyka należy wykonać nie rzadziej niż co10 lat (art. 133 ust. 6 ww. ustawy). W związku z tym w pierwszej (i następnej) analizie powinna być poddana ocenie jakość wody z 10 lat funkcjonowania ujęcia (lub krócej w przypadku ujęć młodszych). Wyniki badań powinny być zebrane w sposób czytelny
      w układzie graficznym i/lub tabelarycznym i porównane z wyjściowymi badaniami (z dokumentacji hydrogeologicznej) oraz wynikami tła właściwej jednostki hydrogeologicznej (hydrologicznej) czy z normami dla wód do picia oraz klasami czystości wód lub inaczej jeżeli zadecyduje o tym hydrogeolog
      w Analizie hydrogeologicznej. Zakres analizowanych parametrów jakości wody powinien być odpowiedni do ewentualnych zagrożeń. .
      b) Analiza wyników badań jakości surowej wody powinna być treścią Analizy hydrogeologicznej (hydrologicznej). Powinna interpretować i przedstawiać wnioski wynikające z zestawień badań jakości wody w czasie użytkowania ujęcia przez 10 lat. 
      c) Częstotliwość, zakres występujących zmian w jakości wody oraz stały trend zmian powinny być badane przy określaniu ryzyka wystąpienia zagrożenia zdrowotnego.
      d) Wskazane jest aby załączyć do Analizy ryzyka kopie wyników tych badań.

II. Przedstawiona Analiza ryzyka może ewentualnie być podstawą do utworzenia z urzędu strefy ochronnej przez wojewodę (art. 133 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy), dlatego powinna zawierać elementy wniosku o utworzenia strefy ochronnej. Są to:

  1. 1. Charakterystyka techniczna ujęcia wody (art. 138 ust. 1 pkt. 2).
    • 1) Do charakterystyki technicznej ujęcia należy zaliczyć informacje o ilości dostarczanej wody, podstawy funkcjonowania ujęcia określone w decyzjach wodno-prawnych, których kopie należy załączyć. Ponadto należy umieścić informację o ustanowieniu dla ujęcia strefy ochrony bezpośredniej, jeżeli taka decyzja została wydana i załączyć jej kopię.
    • 2) Należy podać wielkości dostarczanej wody w m3/d oraz m3/rok, ilości osób zaopatrywanych, co pozwoli zaklasyfikować ujęcie wg art. 133 ust. 5 i 6 ww. ustawy. Analiza ryzyka zagrożenia zdrowotnego odnosić się będzie do tych właśnie warunków eksploatacji ujęcia. W związku z tym przedział czasowy Analizy ryzyka odnoszący się do okresu 10 lat powinien znaleźć odzwierciedlenia w ilości dostarczanej (pobieranej) wody z ujęcia w tym okresie.
  2. Uzasadnienie potrzeby ustanowienia strefy ochronnej uwzględniające analizę ryzyka oraz propozycje granic terenu ochrony pośredniej wraz z planem sytuacyjnym (art. 138 ust. 1 pkt 1).
    • 1) W wielu przypadkach nie stwierdza się potrzeby ustanowienia strefy ochronnej, podczas gdy istnieje ryzyko zagrożeń zdrowotnych udokumentowane wynikami badań wody, stale lub doraźnie zmniejszane przez np. dezynfekcję wody surowej. W związku z czym należy również uzasadnić wniosek końcowy Analizy ryzyka, co do braku potrzeby ustanawiania strefy ochronnej. Sam wniosek, bez uzasadnienia, że nie ma potrzeby ustanowienia strefy ochronnej w tym przypadku, nie jest dla organu wojewody jednoznaczny. Należy przy tym podać, jakie środki są stosowane dla monitoringu tego zagrożenia i jak się je minimalizuje (jak się zarządza ryzykiem).
    • 2) W przypadku stwierdzenia potrzeby ustanawiania strefy ochronnej należy na mapie (planie sytuacyjnym) zaznaczyć proponowane granice terenu ochrony bezpośredniej i terenu ochrony pośredniej oraz przedstawić szczegółowo na odpowiedniej jakości załącznikach graficznych (mapowych) granice terenu ochrony bezpośredniej (TOB) i granice terenu ochrony pośredniej (TOP), jak wskazuje się w punkcie III poniżej.
    • 3) Proponowane punkty załamania granic strefy ochronnej najlepiej dowiązać do istniejących punktów załamania granic działek ewidencyjnych. W przypadku gdy punkty załamania granic strefy ochronnej (czy terenu ochrony bezpośredniej
      i pośredniej) nie mogą być tożsame z punktami załamania granic ewidencyjnych należy te punkty oznakować numerami i podać ich współrzędne w układzie Państwowym 2000 i WGS 84.
  3. Propozycje nakazów, zakazów i ograniczeń dotyczących użytkowania gruntów oraz korzystania z wód na terenach ochrony pośredniej, wraz z uzasadnieniem (art. 138 ust. 1 pkt 3).
    Zakazy wykonywania robót lub czynności powodujące zmniejszenie przydatności ujmowanej wody lub wydajności ujęcia muszą być zgodne z art. 130, który jest katalogiem zamkniętym.
    Zakaz lub ograniczenie czynności i robót powinny być spójne z analizą ryzyka przeprowadzoną dla zidentyfikowanych obecnych i ewentualnych zagrożeń. Np. z analizy ryzyka wynika, że dla w terenów rolnych ryzyko zagrożenia od stosowania nawozów i środków ochrony roślin jest akceptowalne (najniższy poziom ryzyka), a wprowadza się zakaz stosowania nawozów i środków ochrony roślin w tej działalności. Zakaz taki powinien być jednym z elementów minimalizowania zagrożenia dla wód ujęcia. Skoro ryzyko jest akceptowalne, to nadmiernym jest wprowadzanie takiego zakazu.
    Zasady stosowania nawozów i środków ochrony roślin regulują inne akty prawne mające powszechne obowiązywanie i uwzgledniające zasady ochrony wód powierzchniowych i podziemnych.
    Innym przykładem jest wprowadzanie zakazów i ograniczeń od działań, których w ogóle nie oceniano jakie ryzyko niosą dla ujęcia, a we wniosku wprowadza się zakaz dla tych czynności uzasadniając ogólnikowo budowa geologiczną.
  4. W związku z ewentualnymi roszczeniami o odszkodowanie z powodu ograniczeń dotyczących użytkowania gruntów w strefach ochronnych (art. 471 ust. 9 ww. ustawy), w Analizie ryzyka powinny być przeanalizowanie skutki proponowanych nakazów, zakazów i ograniczeń.

III. Mając na uwadze dobrą praktykę tworzenia prawa miejscowego i ustanowienia strefy ochronnej dla ujęć wód podziemnych
i powierzchniowych na obszarze województwa zachodniopomorskiego, przedstawiam wskazówki techniczne dotyczące załączników graficznych do wniosków w sprawie ustanawiania / zmieniania / znoszenia terenów ochrony ujęć wód w drodze aktu prawa miejscowego.

  1. Przedstawianie granic terenów ochrony pośredniej (TOB) przez:
    a) określenie numerów ewidencyjnych nieruchomości, obrębów ewidencyjnych, na których proponuje się ustanowienie terenu ochrony bezpośredniej (TOB),
    b) określenie graficzne na mapie z państwowego zasobu geodezyjnego w skali 1:500 lub 1:1000 granic TOB, a jeżeli jest to wskazane, załączenie mapy poglądowej ewidencyjnej skali 1:5000 z przedstawionym położeniem arkuszy map w skali 1:500 (1:1000),
    c) określenie współrzędnych geodezyjnych punktów załamania granic TOB w układzie państwowym 2000 i WGS 84 w osobnym zestawieniu tabelarycznym, jeżeli punkty załamania nie pokrywają się z punktami załamania granic ewidencyjnych.2.
  2. Przedstawianie granic terenów ochrony pośredniej (TOP) przez:
    a) określenie numerów ewidencyjnych nieruchomości, obrębów ewidencyjnych, na których proponuje się ustanowienie terenu ochrony pośredniej (TOP),
    b) określenie graficzne TOP na mapie z państwowego zasobu geodezyjnego w skali 1:5000, jeżeli jest to wskazane załączenie mapy poglądowej topograficznej skali 1:10000 lub 1:25000, z przedstawionym położeniem arkuszy map w skali 1:5000,
    c) określenie współrzędnych geodezyjnych punktów załamania granic TOP, jeżeli nie są te punkty tożsame z punktami załamania granic ewidencyjnych, w układzie państwowym 2000 i WGS 84 w osobnym zestawieniu tabelarycznym.
  3. Załączniki mapowe i tabelaryczne powinny być przygotowane w wersji papierowej oraz w wersji elektronicznej jako pliki edytowalne gotowe do druku na formacie A4.
  4. Każda mapa (fragment mapy) na formacie A4 musi mieć skalę liniową.
    Takie przedstawienie załączników mapowych i tabelarycznych umożliwi tworzenie załączników do rozporządzenia wojewody ustanawiającego tereny ochronne dla ujęcia. Współrzędne załamania granic powinny być podane przez uprawnionego geodetę.
  5. Opisanie tekstowe przebiegu proponowanych granic TOB i TOP. 

 


cofnij do druku na górę